Pałac Rzuchów

Pałac w Rzuchowie wybudowano w 1888 r. jednakże jego historia sięga 14 lipca 1881 r. kiedy to Stefania Schön poślubiła Heinricha Himmla, pochodzącego z Koźla pułkownika armii pruskiej. Stefania była córką Gustawa Schöna, który był ówczesnym właścicielem wsi nazywanej od jego nazwiska Schönburg. Ślub Stefanii i Heinricha odbył się w pałacu Schönów w miejscowości Chrósty. Dwa lata później państwo Himml otrzymali od ojca Stefanii wieś i rozpoczęli budowę pałacu, do którego wprowadzili się wraz z córką Eleonorą urodzoną w 1865 r. Heinrich Himml nie cieszył się długo nowym domem, gdyż wkrótce po wybudowaniu pałacu zmarł i pochowany został w przypałacowym parku. Niestety dokładna data śmierci Himmla nie jest znana. Krążą pogłoski, jakoby droga z pałacu do grobowca wyłożona została czarną tkaniną, która potem przeznaczona została na ubrania dla dzieci z okolicy.

W 1890 roku Stefania ponownie wyszła zamąż. Jej wybrankiem był pochodzący z Dolnego Śląska Joachim von Klutzow, właściciel pałacu Krausendorf (obecnie Dębrznik). Małżeństwo doczekało się czwórki dzieci, dwóch starszych synów oraz młodszych córek. Nowemu właścicielowi udało się uchronić pałac w okresie I wojny światowej, jednak czas powstań śląskich zapisał się tragicznie na kartach historii pałacu. Wśród powtarzanych pogłosek jest i taka, iż jeden z synów państwa von Klutzow w 1921 r. strzelał z pałacowej wieży do powstańców maszerujących w stronę Raciborza. Podobno powstańcy odpowiedzieli ogniem i wdarli się do pałacu w poszukiwaniu strzelca. Nie znaleźli go, gdzyż młody von Klutzow uciekł z pałacu podziemnym tunelem do pobliskich zabudowań gospodarczych.

Według przekazów najstarszych mieszkańców, Joachim von Klutzow prowadził ożywione życie towarzyskie, organizował liczne i huczne spotkania, podczas których dochodziła do głosu jego skłonność do hazardu. Mówi się, że to właśnie ona doprowadziła do utraty majątku przez Joachima von Klutzow, nie jest to jednak informacja potwierdzona. Faktem jest jednak, iż na mocy Traktatu Wersalskiego oraz plebiscytu Rzuchów przeszedł na własność Skarbu Państwa Polskiego, o czym świadczą dokumenty znajdujące się w Archiwum Państwowym w Raciborzu. W latach 30. XX w. pałac zarządzany był przez Stefana Moczulskiego, który mieszkał w nim z żoną Natalią. Decyzją władz, stworzono tam szkołę gospodarstwa domowego dla dziewcząt, która cieszyła się dużym prestiżem.

Czasy II wojny światowej są ciemną kartą historii pałacu, w którym znajdowało się dowództwo obozu pracy dla kobiet. Niemcy na wieść o zbliżającej się armii czerwonej wydali rozkaz podpalenia pałacu. Pożar strawił jedynie dach, ale sowieci dokonali znaczącej dewastacji budynku. Po wojnie pałac wyremontowało Ministerstwo Zdrowia z przeznaczeniem na Dom Dziecka, który funkcjonował tam do połowy lat 90. XX w. Opuszczony pałac stanowiący własność Skarbu Państwa znowu ulegał dewastacji. Nadzieja pojawiła się wraz z prywatnym właścicielem. Niestety przechodząc z rąk do rąk kolejnych właścicieli pałac popadał w jeszcze większą ruinę. Od 2010 r. w rękach odpowiedzialnych właścicieli, którzy powołali do życia Fundację na Rzecz Ochrony Dóbr Kultury, która obecnie zarządza zespołem pałacowo-parkowym i prowadzi prace renowacyjne. Mimo, iż pałac nie odzyskał jeszcze dawnej świetności, od września 2018 r. odbywają się w nim różnego rodzaju wydarzenia kulturalne i artystyczne. Działania Fundacji spotkały się bardzo dobrym przyjęciem społeczności lokalnej tworząc grupę nazywaną nieformalnie Przyjaciółmi pałacu. Pałac otoczony jest zabytkowym parkiem z licznymi okazami starodrzewa, w tym około 250 letnim dębem szypułkowym uznanym za pomnik przyrody. Dziękujemy za udostępnienie zdjęć obiektu Pani Ewie Mackiewicz.

woj. śląskie